Крево.by

Осенью 1916 г. русские войска планировали наступление против немцев в северном секторе Западного фронта, надеясь добиться решающего прорыва. Для того, чтобы отвлечь внимание немцев от северного сектора и чтобы подготовка к русскому наступлению не была обнаружена, разведывательный отдел штаба Западного фронта решил использовать нашу авиацию, в качестве демонстрации силы, в районе Сморгони и Крево. Соответственно, Муромцы, вместе с 12 легкими аэропланами были направлены к городу Място для того, чтобы атаковать противника.

Это был тот самый Сурамский полк, который через несколько дней после моего посещения, избил до полусмерти Соколова -- редактора приказа № 1, творца нового строя армии, когда тот попробовал от имени Совета рабочих и солдатских депутатов, призвать полк к исполнению долга и к участию в наступлении.

В рукописном журнале учащихся довоенной Ошмянской гимназии найдена недавно интересная легенда о том, как был возведён Кревский костёл. Записанная в 1928 году, легенда ожила вновь, как оживает время от времени и сам костёл после многочисленных ударов судьбы.

Пачатак гісторыі Крэва губляецца ў глыбокай мінуўшчыне за густым туманам часу. І толькі здагадкі, меркаванні ды руплівая праца вучоных дапамагаюць разагнаць той туман. І першыя звесткі пра Крэва як сталіцу Нальшанаў – гэта якраз з вобласці здагадак і гіпотэз, якія трэба будзе яшчэ падцвердзіць наступным пакаленням даследчыкаў.

Некоторые стереотипы настолько глубоко укоренились в нашем сознании, что нам никогда не приходит в голову хотя бы немного отойти от сложившихся шаблонов и посмотреть на некоторые вещи новым (свежим) взглядом. Так, например, мы привыкли считать, что только других регионах Европы — Англии, Шотландии, Чехии, Словакии, Румынии, Венгрии, Польше и др. сохранилось большое количество средневековых замков, об обитателях которых рассказывают множество красивых, романтических легенд. Эти замки всемирноизвестны, туристы из разных стран стремятся побывать там, чтобы «прикоснуться к истории», а заодно и облегчить свои кошельки.

Нарэшце здолеў рэалізаваць свой даўні намер, жаданне. Магчыма, і добра, што толькі цяпер быў у Крэве, наведаў замак у найлепшую пару: у зімовы дзень пад снежным покрывам. Якія кантрасты муроў і снегу, які спакой, які велічны стыль!

Паўтары сотні гадоў таму назад паўстала на прасторах Беларусі вялікая колькасць праваслаўных храмаў. Большасць з іх будавалася па тыпавых праектах, зацверджаных Свяшчэнным Сінодам і Міністэрствам унутраных спраў царскай Расіі. І тыя, хто займаўся іх будаўніцтвам, не мелі права адступаць ад узору і дадаваць да прапанаванага нешта сваё, адметнае. Вось і здараецца, што нават далёкі ад архітэктурных тонкасцей чалавек, калі ўпершыню ўбачыць крэўскую царкву, можа засумнявацца: “Я гэта ўжо нейдзе бачыў”. Сапраўды, нават у бліжэйшых буйных вёсках, напрыклад – у Лоску і Маркаве, можна сустрэць калі не ідэнтычныя, дык вельмі падобныя на крэўскі храмы.

У войны не женское лицо это давно известная истина, которая не требует особых объяснений. Однако в истории России был уникальный случай, когда в лицо смерти на поле брани смотрели женские батальоны смерти.

Дакладная дата ўзвядзення касцёла невядомая, але ў ім бласлаўлялі ваяроў напярэдадні Грунвальдскай бітвы 1410 года. Значыць, шэсцьсот год ужо стаіць.

Надзея Бітэль-Дабжынская
Калі Надзея, свежаспечаная лекарка, вярнулася ў маёнтак Лоша ў 1942 г. пасля вучобы, сяляне прывіталі яе як землеўладальніцу вельмі ветліва: хлебам, соллю і самагонкай. Хацелі ёй аддаць кароў, свіней з двара, каб толькі «пані» засталася ў маёнтку. Аднак Надзея вырашыла працаваць у адпаведнасці са сваёй прафесіяй. Атрымала пасаду лекара ў Крэве. Сарганізавала шпіталь.

З 7 на 8 лiпеня на руiнах Крэўскага замка лiтоўцы Гродзеншчыны адзначалi 748 угодкi каранацыi Мiндоўга. Наладзiлi свята прадстаўнiкi гродзенскага таварыства лiтоўцаў «Цiвiне» («Радзiма») на чале з Альгiсам Дзiргiнчусам.

У Вішнева Уладзіслаў Чарняўскі прыехаў у 1954 годзе. Мясціны там вельмі прыгожыя. Мястэчка размешчана блізка ад чыгуначнай станцыі Багданава, ды і Валожын не за гарамі. Узгорыстая мясцовасць, спакойная звілістая рэчка Альшанка, блізкая сінь лясоў стваралі ідылічную карціну старадаўняга, Богам забытага беларускага паселішча. На заходняй ускраіне мястэчка, на высокім пагорку стаяў касцёл Звеставання Найсвяцейшай Панны Марыі, пабудаваны яшчэ ў 1424 годзе князем Вітаўтам. Першапачаткова ён быў драўляны, але ў 1637–41 гг. на яго месцы князем Храптовічам (ён пахаваны ў крыпце правай капліцы) была ўзведзена велічная мураваная святыня, якая лічыцца помнікам архітэктуры эпохі барока.

В 1377 году после смерти Ольгерда в присуствии знатных панов и бояр литовских и русских Кейстут надел на голову Ягайло великокняжескую шапку, на плечи набросил горностаевую мантию и вручил в руки меч. Ягайло стал Великим литовским князем.

После Февральской революции 9.4.1917 назначен командующим 10-й армией Западного фронта. Перед началом Июньского наступления армия развертывалась в районе Сморгонь-Крево

Вёска з прыгожаю назваю Арляняты, дзе ён у 1891 годзе прыйшоў на сьвет Адам Станкевіч, месьціцца паблізу славутага сваёй гісторыяй Крэва.

Не адзіным замкам Крэва знакаміта! Гісторыя Крэўскага рэгіёну – гэта суцэльнае скрыжаванне: этна-нацыянальных супольнасцяў, рэлігій, вялікіх дзяржаў, вялікіх асоб. Напачатку тут сышліся балты і славяне. Затым праз гэты край прайшоў падзел рэлігійнай арыентацыі: каталіцкая і праваслаўная. Праўда, пра аднастайнасць канфесійнай сітуацыі на крэўшчыне казаць не прыходзіцца.

Нібыта крэўскія жыхары калісьці, яшчэ ў часы Вялікага Княства Літоўскага, былі вызвалены ад прыгоннага права. Яны мелі свае абшчынныя землі, пашу, млыны і іншую маёмасць. Гэтымі льготамі карысталіся крэўчане здавён-даўна, атрымаўшы іх ад вялікіх князёў літоўскіх за заслугі перад Айчынай. Усе правы былі запісаны ў спецыяльнай кнізе, якая называлася “Прывілей”. Сярод усяго іншага тут значылася, што жыхары Крэва павінны лічыцца не сялянамі, а мяшчанамі.

З ростам яўрэйскага і неяўрэйскага насельніцтва ў гарадох усё больш узмацнялася гандлёвая канкурэнцыя паміж гэтымі двума варожымі лягерамі.